Merhaba güzel insan siteme hoşgeldin ; Bugün
Ses Bilgisi – Ünsüz Sertleşmesi

C: Ünsüz Benzeşmesi yada Ünsüz Sertleşmesi

Dilimizde ünsüzler sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılır.
Sert ünlüler “ç, f, t, h, s, k, p, ş” ünsüzleridir. Bunun dışında kalanlar ise yumuşak ünsüzlerdir.
Bir sözcük sert bir ünsüzle bitiyor ve o sözcüğe ünsüzle başlayan bir ek geliyorsa, ekin başındaki ünsüz sertleşir. Buna ünsüz benzeşmesi denir. Elbette bu benzeşme sert ve yumuşak şekli olan seslerde söz konusudur. Bu özelliği dört seste görüyoruz;
p, ç, t, k -> Sert ünsüzler
b c d ğ(g) -> Yumuşak ünsüzler
Şimdi bu kuralı örneklendirelim:
“Kitap” sözcüğünün sonundaki “p” sesi serttir. Bu sözcüğe biz “-de” hal ekini getirirsek “kitapda” sözü oluşur. Bu durumda ekin başındaki “d” sesi yumuşak olduğundan sözcükte ünsüz benzeşmesine aykırı bir durum görülür. Kurala uyulması için, “d” sesi sertleşmelidir. Bunun serti ise, yukarıda göstermiştik, “t” dir. Dolayısıyla sözcük, “kitapta” olacaktır.
okul-dan -> okuldan ağaç-dan -> ağaçtan
av-cı -> avcı ocak-cı -> ocakçı
bil-gin -> bilgin seç-gin -> seçkin
al-dı -> aldı kaç-dı -> kaçtı
Yukarıdaki sözcüklerde eklerin sözcüğe nasıl uyduğu görülüyor. Birinci gruptaki sözcüklerde ek, yumuşak ünsüzle biten sözcüklere geldiğinde değişmemiş, ancak ikinci gruptaki sert ünsüzlere geldiği zaman sertleşmiştir.
Bu durum sadece çekim eklerinde değil yapım eklerinde de geçerlidir.
Ekler sayılara geldiğinde de aynı durum geçerlidir. Sayının sesleri nasılsa ek de öyle olmalıdır.
11′de 5′te
8′den 3′ten
Özel isimlerde de aynı kural geçerlidir.
Bartın’dan Kars’tan
Emine’de Yusuf’ta

Sonunda f,s,t,k,ç,ş,h,p ünsüzleri bulunan buluna kelimeler c,d,g yle başlayan bir ek aldığı zaman ekin başındaki yumuşak ünsüzler sertleşerek ç,t,k olur.
Koltuk-dan→koltuktan,millet-ce→milletçe
Sınıf-da→sınıfta, git-di→gitti,aş-cı→aşçı
Kes-gin→ keskin, bas-gı → baskı, Türk- ce → Türkçe,1905-de→1905 te,

→Bazı ( birleşik ) kelimelerde sertleşme olmaz:!!! Üç-gen, dört-gen, beş-gen

BİLGİLER
tarafından 13 Aralık 2009 - 16:42 tarihinde yayınlandı.
OKUNMA
Bu Yazı Şuana Kadar 12 views kez Okunmuştur.
PAYLAŞ
Yorum yapın
İsim
:
E-Posta
:
WebSite
:
Yorumunuz
:


Kategoriler
Üye Girişi
Kullanıcı Adı
:
Şifre
:
Şifremi Unuttum?
Popüler Yazılarım
Olumlu-Olumsuz Cümleler

a) Olumlu Cümle: * Yüklemin bildirdiği eylemin yapıldığını, gerçekleştiğini ya da gerçekleşebileceğini belirten...

Saat Problemleri (6.Sınıf)

Akrep ile yelkovan arasındaki açının ölçüsü: Formül: [(11xdakika-60xsaat)/2] Örnek: Saat 8’i...

ANLATIM BİÇİMLERİ-TEST

ANLATIM BİÇİMLERİ TARAMA TESTİ 1. Dergilerin hemen hepsi şiirle dolu, çoğu da doğrusu çekiyor...

Edatlar test soruları

Edatlarla ilgili aşağıdaki testi çözerek bilginizi sınayabilirsiniz. 1.Aşağıdakilerden hangisinde...

Fiilimsi Grupları-İsim Fiil Grubu

İsim Fiil Grubu İsim fiiller fiil soylu sözcüklerin sonuna –mak, -mek , -ış, -iş, -uş, -üş,...

Son Yorumlar
Arşiv
Etiket Bulutu